دځ توري تاریخي پس منځر

«د “ځ” توري تاریخي پس‌منظر» د پښتو ژبې د ځانګړو غږونو له مهمو موضوعاتو څخه دی. دا توری د Phonology او Historical Linguistics له نظره ځانګړی ارزښت لري، ځکه چې په ډېرو نورو ژبو کې ورته دقیق غږ نه موندل کېږي. لنډیز: “ځ” یو اصیل پښتو توری دی چې د ژبې د خپلواک هویت څرګندونه کوي. دا غږ په پخوانیو آریایي ژبو کې بېلابېلې بڼې لرلې او د وخت په تېرېدو سره په پښتو کې د “ځ” په بڼه ثابت شوی دی. ځینې ژبپوهان باور لري چې دا توری د “ز” او “ج” تر منځ یو ځانګړی غږ دی، خو په حقیقت کې خپل مستقل اواز لري. په تاریخي لحاظ، د پښتو پخوانیو متونو او شفاهي ادب کې د “ځ” کارېدنه لیدل کېږي، چې دا ښيي دا توری ډېر لرغونی دی. په بېلابېلو لهجو کې یې تلفظ لږ توپیر لري، خو بنسټیزه بڼه یې یو شان پاتې ده. دا توری د پښتو د نورو ځانګړو تورو لکه “ښ” او “ږ” ترڅنګ د ژبې د ځانګړتیاوو نښه ده. په ټوله کې، “ځ” د پښتو ژبې د تاریخ، پرمختګ او ځانګړي اوازيز سیستم یو مهم عنصر ګڼل کېږي.