تشریحي ژبپوهنه

تشریحي ژبپوهنه د ژبپوهنې هغه څانګه ده چې ژبه هماغسې څېړي لکه څنګه چې خلک یې په عملي ډول کاروي، نه دا چې باید څنګه وکارول شي. په دې علم کې څېړونکي هڅه کوي د ژبې ریښتینی حالت ثبت او تشریح کړي. یعنې د خلکو خبرې، لهجې، ګرامر، او کلمې مطالعه کوي، پرته له دې چې پرې قضاوت وکړي چې “سم” دي که “ناسم”. تشریحي ژبپوهنه پر دې برخو تمرکز لري: د غږونو څېړنه (فونیتیک او فونولوژي)، د کلمو جوړښت (مورفولوژي)، د جملو جوړښت (سنټکس)، او د مانا څېړنه (سیمانټیکس). د بېلګې په توګه، که خلک یوه کلمه په عامه ژبه کې په ځانګړي ډول کاروي، تشریحي ژبپوه به هغه همداسې ثبت کړي، حتی که له دودیزو قواعدو سره فرق ولري. دا له تجویزي ژبپوهنه سره توپیر لري، ځکه تجویزي ژبپوهنه خلکو ته وايي چې ژبه باید څنګه وکارول شي او کومې بڼې “سمې” دي. په ټوله کې، تشریحي ژبپوهنه د ژبې د واقعي کارونې انځور وړاندې کوي او د ژبو د بدلون، تنوع او پرمختګ په پوهېدو کې مهم رول لري.