دیرغل پر وړاندي

د «د درغل پر وړاندې» کتاب په تفصیل سره د دروغو، فریب او بې‌صداقتی پر ناوړه اغېزو رڼا اچوي او انسان دې ته هڅوي چې په خپل ژوند کې رښتینولي خپله کړي. لیکوال په دې باور دی چې دروغ ویل که څه هم کله ناکله د لنډ وخت لپاره د ستونزې د حل په توګه ښکاري، خو په حقیقت کې دا عمل د انسان د شخصیت، باور او ټولنیزو اړیکو لپاره ډېر خطرناک دی. کله چې یو څوک دروغ وایي، نو ورو ورو د خلکو باور له لاسه ورکوي، او که یو ځل باور له منځه ولاړ شي، بیا یې بېرته ترلاسه کول ډېر ستونزمن وي. کتاب دا هم بیانوي چې دروغ ویل یوازې پر نورو اغېز نه کوي، بلکې خپله انسان ته هم ذهني او روحي ستونزې پیدا کوي. دروغجن انسان تل په وېره او اندېښنه کې ژوند کوي، ځکه هغه مجبور وي چې خپل دروغ پټ کړي او یا یې د نورو دروغو په وسیله وساتي. دا حالت د ذهن ارامتیا له منځه وړي او انسان د داخلي فشار سره مخ کوي. برعکس، رښتینی انسان ارام وي، ځکه چې هغه څه نه لري چې پټ یې کړي. په دې کتاب کې د رښتینولۍ ارزښت ډېر لوړ ښودل شوی دی. رښتیا ویل د انسان عزت زیاتوي، د خلکو باور ورباندې قوي کوي او هغه ته په ټولنه کې درناوی وربخښي. صادق انسان نه یوازې دا چې د نورو په نظر ښه وي، بلکې خپله هم له خپل ځان سره رښتینی وي او دا کار د هغه شخصیت لا پیاوړی کوي. لیکوال ټینګار کوي چې رښتینولي د ښو اړیکو بنسټ دی او پرته له هغې سالمه ټولنه نشي جوړېدلی. همدارنګه، کتاب دا پیغام ورکوي چې انسان باید په هر حالت کې، که هغه ستونزمن هم وي، له دروغو ډډه وکړي او حقیقت ووايي. که څه هم رښتیا ویل کله ناکله ستونزې راولاړوي، خو پایله یې تل مثبته وي، ځکه حقیقت د اوږدې مودې لپاره دوام کوي. دروغ، که هر څومره هم پټ وساتل شي، یوه ورځ څرګندیږي او هغه وخت زیان یې لا زیات وي. په ټوله کې، دا کتاب موږ ته دا زده کوي چې رښتینولي د ښه، ارام او باعزته ژوند کلیدي ده، او دروغ انسان د ستونزو، بدنامۍ او بې‌باورۍ پر لور بیایي. انسان باید هڅه وکړي چې تل رښتیا ووایي او د صداقت پر لاره روان وي، تر څو هم خپله بریالی شي او هم په ټولنه کې مثبت رول ولوبوي.