دخالق اومخلوق ترمینځ د واسطې پیژندل

دا کتاب د اسلامي عقیدې له مهم اصل، یعنې توحید څخه بحث پیلوي او په تفصیل سره د خالق (الله) او مخلوق ترمنځ د اړیکې حقیقت بیانوي. لیکوال ټینګار کوي چې الله تعالی یواځینی خالق، رازق او د عبادت وړ ذات دی، او انسان باید خپل ټول عبادتونه لکه دعا، استعانت، نذر او توکل یوازې هغه ته ځانګړي کړي. کتاب تشریح کوي چې د “واسطې” مفهوم باید سم وپېژندل شي. مشروع واسطه هغه ده چې د شریعت له مخې روا وي، لکه د الله په نومونو او صفاتو سره دعا کول، یا د نیکو عملونو په وسیله الله ته نږدې کېدل. خو نامشروع واسطه هغه ده چې انسانان یا مخلوقات د الله او بنده ترمنځ د عبادت په برخه کې منځګړي وګرځول شي، لکه له مړو، اولیاوو یا نورو مخلوقاتو څخه مرسته غوښتل. لیکوال دا ډول کړنې د توحید خلاف او د شرک سبب ګڼي. په کتاب کې د قرآن او حدیثونو په رڼا کې دا موضوع روښانه کېږي چې پیغمبران علیهم السلام د دې لپاره رالېږل شوي چې خلک مستقیم د الله عبادت ته راوبولي او له هر ډول شرک څخه یې وژغوري. هغوی د هدایت لارښوونکي دي، خو د عبادت مستحق نه دي. همدارنګه د صالحینو، اولیاوو او علماوو مقام بیانېږي، خو دا هم ټینګار کېږي چې هغوی ته باید یوازې د درناوي په سترګه وکتل شي، نه دا چې د حاجت غوښتنې وسیله وګرځول شي. کتاب د تاریخ له بېلګو څخه هم یادونه کوي او ښيي چې څنګه پخواني قومونه د واسطې په ناسم فهم سره په شرک اخته شوي وو. د بېلګې په توګه، هغوی به ویل چې موږ دا منځګړي د الله د نزدېوالي لپاره نیسو، خو دا کار یې ورو ورو د مستقیم عبادت بڼه خپله کړه. له همدې امله کتاب خبرداری ورکوي چې مسلمانان باید له داسې کړنو ځان وساتي. په پای کې، کتاب دا نتیجه وړاندې کوي چې د انسان نجات او بریا په دې کې ده چې خپل ایمان خالص وساتي، یوازې پر الله توکل وکړي، او هر ډول داسې واسطه رد کړي چې د عبادت په برخه کې د الله او بنده ترمنځ خنډ جوړېږي. اصلي پیغام دا دی چې توحید د اسلام بنسټ دی، او د همدې بنسټ ساتنه د هر مسلمان اساسي دنده ده.