له پير روښانه تر پاچا خانه پوري

له پير روښانه تر پاچا خانه پوري يو تاريخي، سياسي او فکري کتاب دی چې د پښتنو د مهمو شخصيتونو، مبارزو او فکري بدلونونو په اړه بحث کوي. دا کتاب د پير روښان له دورې څخه د پاچا خان تر زمانې پورې د پښتنو د سياسي، مذهبي او ټولنيزو حالاتو انځور وړاندې کوي. په کتاب کې لومړی د پير روښان د ژوند، فکر او تحريک يادونه شوې ده. ليکوال بيانوي چې پير روښان د پښتنو په منځ کې د فکري او مذهبي بدلون هڅه وکړه او د خپل وخت د سياسي او مذهبي حالاتو پر ضد يې مبارزه وکړه. د هغه د تحريک اغېزې او د مخالفينو سره يې شخړې هم تشريح شوې دي. وروسته کتاب د پښتنو د تاريخي مبارزو، قومي ژوند او سياسي بدلونونو يادونه کوي. پکې د بېلابېلو مشرانو، شاعرانو او مبارزينو رول بيان شوی چې د پښتنو د ازادۍ، تعليم او يووالي لپاره يې کار کړی دی. همدارنګه د انګرېز استعمار پر ضد د پښتنو مبارزې او د سياسي بيدارۍ بهير هم پکې څېړل شوی دی. د کتاب يوه مهمه برخه د پاچا خان د ژوند او فلسفې په اړه ده. ليکوال څرګندوي چې پاچا خان د عدم تشدد، تعليم، اصلاح او قومي يووالي پيغام ورکاوه. هغه غوښتل پښتانه د علم، اخلاقو او سولې له لارې پرمختګ وکړي او د تاوتريخوالي پر ځای د پوهې او صبر لاره خپله کړي. کتاب د پښتنو د تاريخي شخصيتونو تر منځ فکري تړاو هم بيانوي او دا ښيي چې د بېلابېلو دورو مبارزينو د خپل قوم د ويښتيا او پرمختګ لپاره بېلابېلې لارې غوره کړې وې. ژبه يې تحقيقي او فکري ده او لوستونکي ته د پښتنو د تاريخ، سياست او ملي شعور په اړه ژوره پوهه ورکوي.